Lại dịch thơ Nguyễn Khuyến 5

Bài 160

Đông chí

Nguyên tác và phiên âm

冬至	Đông chí
雲走風飛霜滿天	Vân tẩu phong phi sương mãn thiên
光陰從此入新年	Quang âm tùng thử nhập tân niên
春回舊徑鳥知未	Xuân hồi cựu kính điểu tri vị
樹破新牙花欲然	Thụ phá tân nha hoa dục nhiên
壓悶日將醇酒酌	Áp muộn nhật tương thuần tửu chước
畏寒夜抱火爐眠	Úy hàn dạ bão hỏa lô miên
近來懶向西園上	Cận lai viễn hướng tây viên thượng
强起扶筇看水仙	Cưỡng khởi phù cùng khan thủy tiên

Dịch nghĩa: Tiết đông chí

Mây chạy gió bay sương tỏa đầy trời

Quang cảng từ đấy bước sang năm mới

Xuân về lối cũ chim đã biết chưa ?

Cây nẩy mầm non hoa sẽ đỏ như lửa cháy

Nén buồn ngày đem rượu ngọt ra uống

Sợ lạnh ban đêm ôm lồng ấp mà nằm

Gần đây lười không ra thăm vườn tây

Nay gượng đứng dậy chống gậy ra đó mà xem hoa thủy tiên.

Dịch thơ:

Gió mây sương tỏa đầy bầu

Quang âm đã thuộc năm sau từ giờ

Xuân về chim đã biết chưa ?

Mầm cây mới nứt hoa chờ đỏ ra

Nén buồn rượu ngọt la đà

Ban đêm lồng ấp giường ta ôm nằm

Vườn tây lâu chửa lại thăm

Hôm nay gượng đến xem mầm thủy tiên.

                                Đỗ Đình Tuân

                                  (Dịch thơ)

30/10/2014

Đỗ Đình Tuân

Lại dịch thơ Nguyễn Khuyến 4

Bài 161

Sơn trà

Nguyên tác và phiên âm:

山茶	Sơn trà
春來客贈我山茶	Xuân lai khách tặng ngã sơn trà
醉裡矇矓不辨花	Túy lý mông lung bất biện hoa
白髮蒼顏吾老矣	Bạch phát thương nhan ngô lão hĩ
紅袍金帯子真耶	Hồng bào kim đới tử chân da
尋常細雨驚穿葉	Tầm thường tế vũ kinh xuyên diệp
萧瑟晨風怨落笳?	Tiêu sắt thần phong oán lạc dà
近日相看惟以鼻	Cận nhật tương khan duy dĩ tỵ
了無香氣一呵呵	Liễu vô hương khí nhất kha kha!

Dịch nghĩa: Sơn trà

Xuân đến có người cho ta cây sơn trà

Trong cơn say mắt lờ mờ chẳng nhận rõ là hoa gì

Tóc bạc mặt xanh ta đã già nhỉ

Áo đỏ đai vàng quả thiệt là người đó a?

Mưa nhỏ tầm thường nhưng cũng sợ nó xuyên qua lá

Gió sớm hiu hắt càng oán nó làm rụng mất đài

Gần đây ta chỉ xem bắng mũi

Chẳng thấy một chút hơi thơm nào phì cười khà khà.

Dịch thơ:

Đón xuân người tặng chậu trà

Say mờ ta chẳng nhận ra hoa gì

Tóc da ta đã già ghê

Đai vàng áo đỏ người kia chăng là ?

Mưa bui sỏ lá đây mà

Giận cơn gió sớm đài hoa rụng rời

Xem hoa ta chỉ ngửi thôi

Khà khà lắc một tiếng cười : đếch thơm.

                           Đỗ Đình Tuân

                              (Dịch thơ)

TẠ LẠI NGƯỜI CHO HOA TRÀ

Tết đến người  cho một chậu trà

Đương say ta chẳng biết rằng hoa

Da mồi tóc bạc ta già nhỉ,

Áo tía đai vàng bác đó a

Mưa nhỏ những kinh phường sỏ lá

Gió to luống sợ lúc rơi già

Xem hoa ta chỉ xem bằng mũi

Đếch thấy hơi hương một tiếng khà.

                              Nguyễn Khuyến

                                   (Tự dich)

30/10/2014

Đỗ Đình Tuân

Lại dịch thơ Nguyễn Khuyến 3

Bài 162

Ái quất

Nguyên tác và phiên âm

愛橘	Ái quất
愛菊與愛蓮	Ái cúc dữ ái liên
古者愛非一	Cổ giả ái phi nhất
余性素兼愛	Dư tính tố kiêm ái
晚年獨愛橘	Vãn niên độc ái quất
愛為辛不烈	Ái vị tân bất liệt
愛為酸不栗	Ái vị toan bất lật
愛為苦非胆	Ái vị khổ phi đảm
愛為甘非蜜	Ái vị cam phi mật
既可悅人口	Ký khả duyệt nhân khẩu
又可療人疾	Hựu khả liệu nhân tật
不與競芳菲	Bất dữ cạnh phương phi
不與争薈蔚	Bất dữ tranh oái uất
小園審易安	Tiểu viên thẩm dị an
隆冬豈能屈	Long đông khởi năng khuất
君子哉若人	Quân tử tai nhược nhân
碌碌少儔 匹	Lục lục thiểu trù thất

Dịch nghĩa:

Kẻ yêu cúc người yêu sen

Người xưa yêu mối người một thứ

Tình ta vốn yêu rộng

Đến tuổi già chỉ yêu quất thôi

Yêu vì cay mà cay không xé lưỡi

Yêu vì chua mà không chua ghê người

Yêu vì đắng mà không như mật đắng

Yêu ngọt mà không như mật ngọt

Đã làm cho người ngon miệng

Lại chữa cho người khỏi bệnh

Không đua thơm với ai

Không tranh tốt với ai

Chốn vườn nhỏ dễ yên thân

Mùa đông rét không khuất phục được

Quân tử thay gã này

Bọn tầm thường ít kẻ sánh kịp.

Dịch thơ:

Người yêu cúc, kẻ yêu sen

Mỗi người yêu một thứ riêng trên đời

Ta yêu nhiều thứ hơn người

Về già yêu một quất thôi ai bì

Quất cay mà cay không tê

Quất chua nhưng chẳng chua ghê cả mình

Đắng không như mật đắng kinh

Ngọt không như mật họng mình khé ra

Đã thơm ngon miệng mọi nhà

Lại còn chữa bệnh cho ta mọi đường

Khôngcạnh ai để đua thơm

Không tranh ai để đua rườm rà xanh

Vườn con quen sống yên lành

Giữa đông giá rét nắng hanh sá gì

Thực là  quân tử nam nhi

Bọn thường khó sánh không bì được đâu.

Đỗ Đình Tuân

  (Dịch thơ)

29/10/2014

Đỗ Đình Tuân

Lưu lại trên trang nhà

                             DỰ ĐỐI TRÊN TRI ÂN

                      (Trò chơi cũ cho một mùa vui mới)

Ngày 28/10/2014

Vế ra:   Hay khen, hèn chê, miệng thế xưa nay vẫn thế                                             

            Đỗ Đình Tuân

Vế đối: Tốt bày, xấu đậy, nhân gian muôn thuở còn gian

           Nguyễn Vũ Song Thu

Bài bàn luận kỹ hơn và thấu đáo hơn về lý sự thôi. Còn trong thực tế người Việt đa phần sống chiều đời: "Ở đời thì phải chiều đời / Lấy Tây phải để cho bồi ngủ chung".Họ không muốn mất lòng ai cả, cho nên nói công khai, nói trước mặt đa phần họ nói không thật lòng. Nhưng nói vắng mặt, nói sau lưng thì có khi lại khác. Vế đối cực chuẩn, chỉ hơi e ở chỗ "Tốt bày xấu đậy" đã thành một thành ngữ chưa ?

           Đỗ Đình Tuân

Ngày 29/10/2014

Vế ra:  

 -HAY KHEN, HÈN CHÊ; MIỆNG THẾ XƯA NAY VẪN THẾ                               

           Đỗ Đình Tuân

Vế đối:

-GIÀU TẬU, KHÓ BÁN; NGƯỜI KHÔN MUÔN THUỞ CÒN KHÔN

           Nguyễn Khắc Nguyệt

Đối thanh, đối ý thì chuẩn rồi, nhưng đối chữ còn hơi "lép" một chút. Ây là ở chỗ hai chữ THẾ ở về ra tuy đồng âm nhưng khác nghĩa. Chữ THẾ trong "miệng thế" có nghĩa là NGƯỜI ĐỜI, còn chữ THẾ trong "Vẫn thế" lại có nghĩa là “như vậy”. Chẳng hạn như vế đối lại của cô Song Thu “Tốt bày, xấu đậy; nhân gian muôn thuở còn gian” thì hai chữ GIAN cũng đồng âm nhưng khác nghĩa. Chữ GIAN trong “nhân gian” có nghĩa là “khoảng, cõi” chỉ không gian tồn tại của con người. Còn chữ GIAN trong “còn gian” lại có nghĩa là “dối trá, không thật”. Rất cám ơn Song Thu và Khắc Nguyệt đã có những vế đối tuyệt vời và khá tuyệt vời. Mong bà con trong xóm Tri Ân cùng tham gia dự đối để luyện chữ cho vui.

           Đỗ Đình Tuân

29/10/2014
Đỗ Đình Tuân

                                                                    

Lại dịch thơ Nguyễn Khuyến 2

Bài 168

Thu tứ 2

Nguyên tác và phiên âm

秋思	Thu tứ
翠竹遶篱溪壑幽	Thúy trúc nhiễu ly khê hác u
北雙 獨坐對清秋	Bắc song độc tọa đối thanh thu
狂吟何必千人誦	Cuồng ngâm hà tất thiên nhân tụng
縱飮難消萬古愁	Túng ẩm nan tiêu vạn cổ sầu
平野地寬先得月	Bình dã địa khoan tiên đắc nguyệt
寒汀水浅不通舟	Hàn đinh thủy thiển bất thông châu
迷途暗恨歸來晚	Mê đồ ám hận quy lai vãn
一度江山一白頭	Nhất độ giang sơn nhất bạch đầu

Dịch nghĩa:

Tre xanh quanh giậu, khe ngòi êm tĩnh

Trước cửa sổ hướng bắc một mình ngồi ngắm thu trong

Thơ ngâm phiếm, không cứ gì phải hàng nghìn người đọc

Rượu uống tràn vẫn khó tan được mối sầu muôn thuở

Bãi bằng đất rộng được ngắm trăng sớm hơn

Bến lạnh nước nông thuyền không qua được

Đã trót lầm đường vẫn ân hận rằng quay về muộn quá

Cứ mỗi phen trải qua cảnh sông núi, lại một phen bạc đầu thêm.

Dịch thơ:

Tre xanh êm tĩnh rãnh ngòi

Ngắm thu cửa bắc ta ngồi giờ lâu

Thơ nghìn người đọc cần đâu

Rượu tràn cũng khó tan sầu nghìn năm

Bãi bằng sớm được ngắm trăng

Nước nông bến lạnh thuyền sang được nào

Lầm đường hận ở quá lâu

Một phen sông núi bạc đầu một phen.

                              Đỗ Đình Tuân

                                 (Dịch thơ)

29/10/2014

Đỗ Đình Tuân

Lại dịch thơ Nguyễn Khuyến 1

Bài 167

Thu tứ 1

Nguyên tác và phiên âm

秋 思	Thu tứ
一聲萧瑟動高梧	Nhất thanh tiêu sắt động cao ngô
去歲今朝景不殊	Khứ tuế kim triêu cảnh bất thù
霄暵虛空青未了	Tiêu hán hư không thanh vị liễu
斜陽煙水淡如無	Tà dương yên thủy đạm như vô
少陵亂後詩聲苦	Thiếu Lăng loạn hậu thi thanh khổ
彭澤歸來酒興孤	Bành Trạch quy lai tửu hứng cô
甚矣吾衰無一事	Thậm hĩ ngô suy vô nhất sự
出門聊復倩人扶	Xuất môn liêu phục thiến nhân phù

Dịch nghĩa:

Tiếng đâu xào xạc làm rung động ngọn cây ngô đồng

Hôm nay, năm nay so với hôm nay năm ngoái phong cảnh vẫn như nhau

Bầu trời quang đãng xanh ngắt một mầu

Dưới bóng chiều khói nước coi nhạt như không

Thiếu Lăng sau lọan lời thơ đau khổ

Bành Trạch về hưu hứng rượu chỉ có một mình

Ngán nỗi thân ta suy yếu không làm được gì

Mà khi ra cửa lại phải nhờ người nâng đỡ.

Dịch thơ:

Gió buồn xào xạc cành ngô

Giờ này năm ngoái cũng như thế này

Bầu trời xanh ngắt mầu mây

Bóng chiều khói sóng nhạt vầy như không

Thiếu Lăng ¹ sau loạn thơ buồn

Về hưu Bành Trạch ² rượu suông một mình

Ta càng vô vị buồn tênh

Muốn đi chẳng cất nổi mình mà đi.

                                Đỗ Đình Tuân

                                  (Dịch thơ)

Chú thích:

1.     Thiếu Lăng: tức Đỗ Phủ, nhà thơ đời Đường

2.     Bành Trạch: tức Đào Tiềm, nhà thơ đời Tấn.

28/10/2014

Đỗ Đình Tuân