Dịch Bắc hành tạp lục: Bài 125

Bài 125

Đào hoa dịch đạo trung kỳ 1

桃花驛道中其一	Đào Hoa dịch đạo trung kỳ 1
潛山入百里	Tiềm Sơn 1 bát bách lý,
西接楚山雲	Tây tiếp Sở sơn vân
古石瘦如鬼	Cổ thạch sấu như quỷ,
新松長比人	Tân tùng trường tỷ nhân
萬畦宜菽麥	Vạn huề nghi thục mạch,
十日隔風塵	Thập nhật cách phong trần.
白連河北山	Bạch Liên Hà Bắc sơn,
山中如不聞	Sơn trung như bất văn.

Dịch nghĩa:Trên đường đến trạm Đào Hoa bài 1

Trạm Đào Hoa cách Tiềm Sơn tám trăm dặm,

Phía tây tiếp liền mây núi Sở.

Đá cổ gầy như quỉ,

Thông non cao bằng người.

Vạn khoảng ruộng, dâu lúa đều tốt.

Đã mười ngày xa gió bụi,

Qua dãy Bạch Liên ở Hà Bắc,

Trong núi vắng lặng như không nghe thấy gì.

Dịch thơ: Trên đường đến trạm Đào Hoa

Tiềm Sơn tám trăm dặm
Tây, núi mây Sở chầu
Đá cổ gầy như quỷ
Thông non cao bằng đầu
Mười hôm xa gió bui
Vạn khoảnh xanh mạch, dâu
Qua Bạch Liên Hà Bắc
Vắng… không thấy người đâu.
                  Đỗ Đình Tuân
                     (dịch thơ)

Chú thích:
*Trạm Đào Hoa cách Tiềm Sơn tám trăm dặm, phía tây tiếp liền mây núi Sở. Đá cổ gầy như quỉ, thông non cao bằng người. Vạn khoảng ruộng, dâu lúa đều tốt. Đã mười ngày xa gió bụi, qua dãy Bạch Liên ở Hà Bắc, trong núi vắng lặng như không nghe thấy gì.
**Đào Hoa: thuộc tỉnh An Huy 安徽, nơi có đầm Đào Hoa nổi tiếng (xem bài Đào Hoa đàm Lý Thanh Hiên cựu tích).
1. Núi thuộc huyện Tiềm Sơn, tỉnh An Huy.

5/8/2014

Đỗ Đình Tuân

Dịch Bắc hành tạp lục: Bài 124

Bài 124

Đào Hoa đàm Lý Thanh Liên cựu tích

桃花潭李青蓮舊跡	Đào Hoa đàm Lý Thanh Liên cựu tích
桃花潭水千尺清，	Đào Hoa đàm 1 thuỷ thiên xích thanh,
潭上松柏冬猶青。	Đàm thượng tùng bách đông do thanh.
道是唐朝李供奉，	Đạo thị Đường triều Lý cung phụng 2,
縱飲此潭因得名。	Túng ẩm thử đàm nhân đắc danh
十年酒肆人間世，	Thập niên tửu tứ nhân gian thế 3,
天子呼來猶爛醉。	Thiên tử hô lai 4 do lạn tuý.
自言臣是酒中仙，	Tự ngôn thần thị tửu trung tiên,
薄視榮名同敝履。	Bạc thị vinh danh đồng tệ lý.
千年勝跡以人傳，	Thiên niên thắng tích dĩ nhân truyền,
不在悠悠一潭水。	Bất tại du du nhất đàm thuỷ.
潭水至今清且漣，	Đàm thuỷ chí kim thanh thả liên,
一魚一鳥皆成仙。	Nhất ngư nhất điểu giai thành tiên
惆悵斯人不復見，	Trù trướng tư nhân bất phục kiến,
遠來使我心茫然。	Viễn lai sử ngã tâm mang nhiên.
世路塵埃信溷濁，	Thế lộ trân ai tín hỗn trọc,
不如終日痛飲全吾天。	Bất như chung nhật thống ẩm toàn ngô thiên.

Dịch thơ: Dấu tích cũ của Lý Thanh Liên ở đầm Đào Hoa

Đầm sâu nghìn thước nước trong

Trên bờ đông giá bách tùng vẫn xanh

Có quan cung phụng triều đình

Về đây túy lúy đầm thành tiếng tăm

Sống trong quán rượu mười năm

Vua vời mà vẫn nằm lăn trên thuyền

Còn rằng ; “Trong rượu có tiên”

Công danh rẻ rách đâu thèm vinh hoa

Không vì đầm rông bao la

Bởi người cảnh nổi tiếng đà nghìn năm

Nước đầm sóng gợn lăn tăn

Một chim một cá cũng thành tiên sa

Chỉ buồn không gặp người xưa

Lòng người xa xứ bơ vơ ngậm ngùi

Đường trần gió bụi nơi nơi

Chi bằng giữ cái tính trời: cứ say…

                              Đỗ Đình Tuân

                                (dịch thơ)

Chú thích:

*Lý Thanh Liên: tức Lý Bạch đời Đường, tự xưng là Thanh Liên cư sĩ.
1.  Đầm Đào Hoa, ở tỉnh An Huy  

2. Chức quan của Lý Bạch trong Viện Hàn lâm

3. Câu thơ của Đỗ Phủ nói về Tư Mã Tương Như, nghĩa là quãng đời mười năm sống trong quán rượu.

4. Đường Huyền tôn cho Cao Lực Sĩ đến gọi Lý Bạch vào cung làm thơ. Lý Bạch đang say, phải vực lên thuyền. Bài "Ẩm trung bát tiên ca" của Đỗ Phủ có bốn câu: "Lý Bạch nhất đẩu thi bách thiên, Trường An thị thượng tửu gia miên. Thiên tử hô lai bất thướng thuyền, Tự xưng thần thị tửu trung tiên." (Lý Bạch rượu nhiều thì thơ hay, Quán rượu Trường An ngủ thiệt say. Vua gọi lên thuyền cũng chẳng biết, Xưng danh mình là tiên rượu đây.)

5/8/2014

Đỗ Đình Tuân

Bẩy ngày

Bẩy ngày tháo ách nằm co

Trong lòng cảm thấy tự do khác thường

Dạo chơi hầu khắp phố phường

Câu thơ chạy dọc con đường nằm ngang

Bẩy ngày trút gánh đa mang

Thu gom xấp xỉ bẩy sàng trí khôn.

4/8/2014

Đỗ Đình Tuân

Dịch Bắc hành tạp lục: Bài 123

Bài 123

Tiềm Sơn đạo trung

潛山道中	Tiềm Sơn đạo trung
夙有愛山癖	Túc hữu ái sơn tích
別後思何如	Biệt hậu tư hà như
來到潛山路	Lai đáo Tiềm Sơn lộ
宛如鴻嶺居	Uyển như Hồng Lĩnh cư
雲霞猿嘯外	Vân hà viên khiếu ngoại
松柏鶴巢餘	Tùng bách hạc sào dư
定有山中客	Định hữu sơn trung khách
平生不識余	Bình sinh bất thức dư

Dịch nghĩa: Trên đường qua Tiềm Sơn

Ta vốn có tính yêu núi
Xa rồi nhớ bao nhiêu
Nay trên đường đi Tiềm Sơn
Tưởng như ở trong dãy Hồng Lĩnh
Mây ráng bên ngoài nơi vượn hú
Cây tùng cây bách có thừa chỗ cho hạc làm tổ
Hẳn có người trong núi
Suốt đời không quen biết ta

Dịch thơ: Trên đường qua Tiềm Sơn

Ta vốn tính yêu núi

Xa nhau nhớ nhau là

Nay qua Tiềm Sơn lối

Phảng phất Hồng Lĩnh xa

Vượn kêu ngoài mây khói

Tùng bách hạc làm nhà

Hẳn có người trong núi

Suốt đời không biết ta.

              Đỗ Đình Tuân

                (dịch thơ)

Chú thích:

Tiềm Sơn: núi thuộc huyện Tiềm Sơn, tỉnh An Huy 安徽.

4/8/2014

Đỗ Đình Tuân

Dịch Bắc hành tạp lục: Bài 122

Bài 122

Từ Châu dạ

徐州夜	Từ Châu dạ
行路避干戈	Hành lộ tị can qua
嚴寒渡夜河	Nghiêm hàn độ dạ hà
月來南國大	Nguyệt lai nam quốc đại
山入北徐多	Sơn nhập bắc Từ đa
城外列兵甲	Thành ngoại liệt binh giáp
城中聞絃歌	Thành trung văn huyền ca
枯楊三百樹	Khô dương tam bách thụ
樹樹有啼鴉	Thụ thụ hữu đề nha

Dịch nghĩa: Đêm Từ Châu

Đi đường phải tránh vùng giặc giã
Giữa đêm đông giá lạnh, qua sông
Phía nước Nam, trăng lớn
Bắc Từ Châu, núi nhiều
Ngoài thành đầy binh giáp
Trong thành nghe đàn ca
Ba trăm  cây dương khô héo
Trên các cây, tiếng quạ kêu

Dịch thơ: Đêm Từ Châu

Đi đường tránh giặc giã

Đêm rét vượt sông sâu

Trăng lên nước Nam lớn

Núi nhiều bắc Từ Châu

Trong thành nghe đàn hát

Ngoài thành đầy binh đao

Bao cây dương khô héo

Ngọn ngọn quạ kêu sầu.

                   Đỗ Đình Tuân

                      (dịch thơ)

*Từ Châu: Từ Châu là một trong chín châu 九州 nhà Hạ, nay thuộc tỉnh Giang Tô 江蘇.

3/8/2014

Đỗ Đình Tuân

Dịch Bắc hành tạp lục: Bài 121

                                 

Bài 121

Mạnh Tử từ cổ liễu

孟子祠古柳	Mạnh Tử từ cổ liễu
吾聞天池之濆有龍夭矯，	Ngô văn thiên trì chi phần hữu long yêu kiểu,
今之畫圖無略肖。	Kim chi hoạ đồ vô lược tiếu.
風雨一夜飛下來，	Phong vũ nhất dạ phi há lai,
化為亞聖官門柳。	Hoá vi á thánh cung môn liễu.
此柳渾全百十圍，	Thử liễu hồn toàn bách thập vi,
養成大物非一時。	Dưỡng thành đại vật phi nhất thì.
雨露天意獨滋潤，	Vũ lộ thiên ý độc tư nhuận,
鬼神暗中相扶持。	Quỷ thần ám trung tương phù trì.
枝柯落落老益壯，	Chi kha lạc lạc lão ích tráng,
歲月悠悠深不知。	Tuế nguyệt du du thâm bất tri.
左蟠右轉當大道，	Tả bàn hữu chuyển đương đại đạo,
過客不敢攀其枝。	Quá khách bất cảm phan kỳ chi.
蔥蔥鬱鬱抱元氣，	Thông thông uất uất bão nguyên khí,
天下斯文其在斯。	Thiên hạ tư văn kỳ tại ti (tư).
鄉人支以二石柱，	Hương nhân chi dĩ nhị thạch trụ,
石柱既深根愈固。	Thạch trụ ký thâm căn dũ cố.
不同凡卉小春秋，	Bất đồng phàm huỷ tiểu xuân thu,
半畝風煙自今古。	Bán mẫu phong yên tự kim cổ.
灝然之氣非尋常，	Hạo nhiên chi khí phi tầm thường,
大樹應與天齊壽。	Đại tài ưng dữ thiên tề thọ.

Dịch thơ: Cây liễu cổ trước đền thờ Mạnh Tử

Tương truyền ở trên ao trời

Có con rồng cuộn

Bức vẽ ngày nay sao chẳng giống

Một đêm mưa gió rồng giáng trần

Hóa thành cây liễu trước đền thánh

Trăm vòng tay nối mới quanh thân

Một ngày không thể lớn

Ý trời mưa móc xuống

Quỷ thần phù trợ thêm

Cành là rậm rạp già thêm cứng

Lâu năm không biết mọc khi nào

Dềnh dàng ngang dọc bên đường lớn

Khách qua không dám bấu vào cành

Rườm rà rậm rạp ủ nguyên khí

Đạo trong thiên hạ nằm ở đây

Người làng đã dựng hai cột đá

Cột đá càng sâu gốc càng bền

Không như cây thường it năm rũ

Nửa mẫu khói lan suốt kim cổ

Khí lớn thật khác thường

Sống mãi cùng trời đất.

                       Đỗ Đình Tuân

                          (dịch thơ)

Chú thích:
*Mạnh Tử: người nước Trâu, phía nam tỉnh Sơn Đông ngày nay. Ông đi khắp các nước tề, Lương, Tống, Đằng, lúc già lại về nước, cùng với học trò làm sách Mạnh Tử. Đền thờ Mạnh Tử nói đây là ở Sơn Đông.

3/8/2014

Đỗ Đình Tuân

Gặp lại trò xưa

 

Nhớ ngày mới về Chí Linh

Các em ríu rít xung quanh xóm nghèo

Đồi Thông không thấy thông reo

Chỉ nghe tiếng hát sớm chiều vang ca…

Thoắt gần năm chục năm qua

Các em đều đã lên bà lên ông

Ngẫu nhiên có cuộc trùng phùng

Thày xưa trò cũ giữa lòng thủ đô.

2/8/2014

Đỗ Đình Tuân