Cụ Diệu Cúc Đỗ Thị Trà mất ngày 06/07/Tân
Mùi (18/08/1931). Mộ cụ ban đầu táng ở xứ Đống Cao thuộc địa phận thôn Linh
Giàng (tục gọi làng Gốm) xã Nhân Huệ. Khi con cháu cải cát đậy tiểu bằng 7 viên
gạch, thì không rõ nguyên nhân thế nào lại có 2 viên bị vỡ phải thay bằng 2
viên gạch khác loại.
Đến những năm 1980, các làng trong vùng có
phong trào quy tập mồ mả và cho xây gạch để tiện trông coi và dễ bảo quản. Lúc ấy
con cháu đã có ý định tìm mộ bà Trà về rồi. Nhưng nhiều lần dùng dùi sắt thuốn
tìm đều không chạm mộ. Tuy không tìm được mộ nhưng cái chi tiết “7 viên gạch đậy
tiểu lại có 2 viên khác loại” được “các cụ” kể lại cho con cháu biết.
Năm 1998, người làng Gốm san ủi Đống Cao vừa
lấy đất làm con đường vào làng, vừa lấy bãi đất khu Đống Cao làm nghĩa trang của
làng. Nhiều tiểu sành dần dần lộ ra. Ông Khắc là con cụ Tiếp, cháu nội bà Điểm
(con gái cụ Trà, lấy chồng làng Gốm) báo cho Đỗ tộc xuống tìm mộ. Ông Sen (con
cụ Đấng), bà Hồi (tức bà Hiền con cụ An) và ông Tuấn (cháu đích tôn cụ Đấng) xuống
xem xét thì nhận ra được chính xá TIỂU CỤ TRÀ như các ông ngày trước trực tiếp “tắm
rửa” cho cụ Trà kể lại.
Hôm sau, vào một ngày mùa đông của năm
1998, ông Sen dẫn 3 anh em Đỗ Đình Tu, Đỗ Đình Thịnh và Đỗ Đình Đông, mang đòn
gánh và quang vặn xuống khênh “hài cốt” cụ Trà về chôn cạnh mộ cụ Hy (vốn trước
cũng chôn ở Đống Hàng ngoài, cũng được con cháu quy tập về Đồng Đỗ trước đó rồi).
Ông Đỗ Đình Tuấn (Trưởng chi 2) có ý định
nhân dịp này thì quy tập luôn mộ cụ Noãn (Kế thất của cụ Hy, nhưng vì bà Thích,
người vợ đầu của cụ Hy mất sớm không con, nên cụ Noãn được xem như vợ cả).
Nhưng lúc này thì mộ cụ Noãn đã xây xong rồi nên ông Bến không đồng ý. Vì thế
chỉ còn mộ cụ Hy và mộ cụ Trà (vợ 3 nhưng được xem như vợ 2) là ở gần nhau
thôi.
Hai ngôi mộ ban đầu cũng chỉ xây theo mốt
của thời đó, nghĩa là xây vuông, thấp trên đầu có xây cuốn hình bia mộ. Mãi đến
cuối năm 2009 con cháu mới nâng cấp khang trang như hiện tại.
1. Ba anh em ông Tu (đội mũ), ông Thịnh (đứng trước) và ông Đông ( bên trái) là 3 người trực tiếp khênh hài cốt cụ Trà từ Đống Cao về Đồng Đỗ.
2. Trang biên bản ghi ở cuộc họp ngày 17/10/2009 bàn về việc nâng cấp mộ cụ Hy, cụ Trà
Ngôi mộ cụ Hy, cụ Trà sau ngày 10/01/2010
27/09/2017
Đỗ Đình Tuân
